Hỏi đáp

Một số điểm mới về hỏi cung bị can trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015

05/08/2019

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 (Bộ luật TTHS 2015) được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 27/11/2015 có hiệu lực từ 01/1/2018 đã bổ sung một số quy định mới về hoạt động điều tra, một trong những hoạt động điều tra, thu thập chứng cứ quan trọng nhất đó là hỏi cung bị can.
Hỏi cung bị can được quy định tại Điều 183 Bộ luật TTHS 2015:
“1. Việc hỏi cung bị can do Điều tra viên tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can. Có thể hỏi cung bị can tại nơi tiến hành điều tra hoặc tại nơi ở của người đó. Trước khi hỏi cung bị can, Điều tra viên phải thông báo cho Kiểm sát viên và người bào chữa thời gian, địa điểm hỏi cung. Khi xét thấy cần thiết, Kiểm sát viên tham gia việc hỏi cung bị can.
2. Trước khi tiến hành hỏi cung lần đầu, Điều tra viên phải giải thích cho bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 60 của Bộ luật này. Việc này phải ghi vào biên bản.
Trường hợp vụ án có nhiều bị can thì hỏi riêng từng người và không để họ tiếp xúc với nhau. Có thể cho bị can viết bản tự khai của mình.
3. Không hỏi cung bị can vào ban đêm, trừ trường hợp không thể trì hoãn được nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản.
4. Kiểm sát viên hỏi cung bị can trong trường hợp bị can kêu oan, khiếu nại hoạt động điều tra hoặc có căn cứ xác định việc điều tra vi phạm pháp luật hoặc trong trường hợp khác khi xét thấy cần thiết. Việc Kiểm sát viên hỏi cung bị can được tiến hành theo quy định tại Điều này.
5. Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên bức cung, dùng nhục hình đối với bị can thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật hình sự.
6. Việc hỏi cung bị can tại cơ sở giam giữ hoặc tại trụ sở Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh.
Việc hỏi cung bị can tại địa điểm khác được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh theo yêu cầu của bị can hoặc của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng”.
Vậy, để thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động điều tra vụ án hình sự, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên cần nghiên cứu để áp dụng chính xác các quy định cụ thể của tố tụng hình sự về hỏi cung bị can. Qua đó, cần lưu ý một số điểm như sau:
Thứ nhất, bổ sung quy định: trước khi hỏi cung bị can, Điều tra viên phải thông báo cho Kiểm sát viên và người bào chữa thời gian, địa điểm hỏi cung. Khi xét thấy cần thiết, Kiểm sát viên tham gia việc hỏi cung bị can. Quy định như vậy, đảm bảo cho Kiểm sát viên kiểm sát hoạt động điều tra ngay từ ban đầu, hoạt động hỏi cung được khách quan, chính xác, bảo vệ được quyền và nghĩa vụ của bị can.
Thứ hai, Bộ luật TTHS năm 2015 và Bộ luật TTHS năm 2003 đều có quy định trước khi tiến hành hỏi cung, Điều tra viên phải giải thích cho bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định. Tuy nhiên, Bộ luật TTHS 2015 chỉ yêu cầu giải thích quyền và nghĩa vụ cho bị can khi tiến hành hỏi cung bị can lần đầu. Thực tiễn áp dụng quy định này chỉ phù hợp với những bị can có nhận thức cơ bản tốt, có trình độ văn hoá. Đối với những trường hợp bị can không biết chữ, nhận thức hạn chế hoặc một số đồng bào dân tộc thiểu số sẽ bị hạn chế trong tiếp thu và ghi nhớ nội dung quyền và nghĩa vụ của bị can khi hỏi cung bị can. Như vậy, đây là một điểm khá bất lợi đối với một số bị can theo quy định của Bộ luật mới. Để có thể khắc phục những hạn chế trên, Điều tra viên cần giải thích kỹ lưỡng, cụ thể, chậm rãi để bị can có thể nắm bắt và tiếp thu được đầy đủ.
Thứ ba, Bộ luật TTHS năm 2015 quy định mới so với Bộ luật TTHS năm 2003 về việc ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh theo quy định tại khoản 6 Điều 183 nêu trên. Căn cứ quy định Bộ luật TTHS 2015 và Thông tư liên tịch số 03/2018/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BQP ngày 01/01/2018 của Liên ngành trung ương “Hướng dẫn về trình tự, thủ tục thực hiện ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh; sử dụng, bảo quan, lưu trữ kết quả ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử”, các cơ quan tố tụng cần nghiên và áp dụng chính xác vào quá trình điều tra vụ án hình sự.
Như vậy, Bộ luật TTHS năm 2015 được bổ sung thêm một số điểm mới so với Bộ luật TTHS năm 2003. Những quy định trên nhằm đảm bảo tính khách quan, chính xác và trên hết là bảo vệ quyền con người. Khi áp dụng Kiểm sát viên cần lưu ý nắm vững các quy định của pháp luật trong các hoạt động hỏi cung bị can; thường xuyên tăng cường nghiên cứu các văn bản hướng dẫn để cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ nghiệp vụ thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.
 
Ngọc Hiệp - Viện KSND H. Mường Khương

Các tin khác

Thành tựu đạt được

Bằng Khen
Bằng Khen
Bằng Khen
Bằng Khen
Bảng vàng vinh danh
Bảng vàng vinh danh

Góc tư vấn