Bị hại rút đơn thì vụ án có đình chỉ không?

Trong các vụ án hình sự, không ít trường hợp bị hại và người vi phạm tự thỏa thuận, bồi thường thiệt hại, sau đó bị hại chủ động viết đơn xin rút yêu cầu khởi tố hoặc xin giảm nhẹ hình phạt. Lúc này, một câu hỏi rất phổ biến được đặt ra: “Bị hại rút đơn thì vụ án có được đình chỉ hay không?”

Trên thực tế, rất nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần người bị hại rút đơn thì mọi chuyện sẽ dừng lại và người phạm tội sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, căn cứ theo pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành, điều này chỉ đúng đối với một số tội danh nhất định. Đối với phần lớn các tội phạm khác, vụ án vẫn tiếp tục diễn ra theo đúng tiến trình tố tụng.

1. Nguyên Tắc Khởi Tố Vụ Án Hình Sự Theo Yêu Cầu Của Bị Hại

Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) quy định nguyên tắc chung: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án có trách nhiệm phát hiện, xử lý mọi hành vi phạm tội để bảo vệ trật tự pháp luật, không phụ thuộc vào ý chí cá nhân của bị hại.

Tuy nhiên, nhằm thể hiện tính nhân đạo, tôn trọng quyền tự quyết cũng như mối quan hệ nhân thân, xã hội giữa các bên, pháp luật quy định một nhóm các tội danh chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại (hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất).

Danh mục các tội danh khởi tố theo yêu cầu của bị hại

Theo Khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021), các tội danh thuộc trường hợp này bao gồm:

• Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Khoản 1 Điều 134 BLHS).

• Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Khoản 1 Điều 135 BLHS).

• Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội (Khoản 1 Điều 136 BLHS).

• Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Khoản 1 Điều 138 BLHS).

• Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Khoản 1 Điều 139 BLHS).

• Tội hiếp dâm (Khoản 1 Điều 141 BLHS).

• Tội cưỡng dâm (Khoản 1 Điều 143 BLHS).

• Tội làm nhục người khác (Khoản 1 Điều 155 BLHS).

• Tội vu khống (Khoản 1 Điều 156 BLHS).

• Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (Khoản 1 Điều 226 BLHS).

2. Bị Hại Rút Đơn Thì Vụ Án Có Đình Chỉ Không?

Để trả lời chính xác, chúng ta cần phân loại vụ án thuộc nhóm tội danh nào:

Trường hợp 1: Vụ án thuộc danh mục Điều 155 BLTTHS (Khoản 1)

Nếu vụ án đang được xử lý thuộc một trong các tội danh liệt kê tại Khoản 1 Điều 155 kể trên, khi người đã yêu cầu khởi tố rút đơn yêu cầu thì:

• Cơ quan tố tụng sẽ ra quyết định đình chỉ vụ án (ở giai đoạn điều tra, truy tố hoặc xét xử).

• Lưu ý quan trọng: Việc rút đơn phải hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc, cưỡng bức hay đe dọa. Nếu phát hiện bị hại rút đơn do bị ép buộc hay khống chế, cơ quan điều tra vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng. Đồng thời, một khi bị hại đã rút đơn thì không có quyền yêu cầu khởi tố lại, trừ trường hợp chứng minh được việc rút đơn là do bị cưỡng ép, ép buộc.

Trường hợp 2: Vụ án không thuộc nhóm Điều 155 BLTTHS

Đối với tất cả các tội danh khác (ví dụ: Cướp tài sản, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Trộm cắp tài sản, Gây rối trật tự công cộng, Cố ý gây thương tích ở khung hình phạt nặng từ Khoản 2 trở lên…):

• Việc bị hại rút đơn hay không KHÔNG làm đình chỉ vụ án.

• Cơ quan tiến hành tố tụng vẫn tiếp tục điều tra, truy tố và xét xử người vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.

• Ý nghĩa của việc bồi thường, rút đơn: Dù không thể làm đình chỉ vụ án, nhưng việc hai bên thỏa thuận, khắc phục hậu quả và bị hại có đơn xin bãi nại/giảm nhẹ sẽ được Tòa án xem xét là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (theo Điều 51 Bộ luật Hình sự), giúp người phạm tội có cơ hội nhận mức án nhẹ hơn, hưởng án treo hoặc miễn chấp hành hình phạt.

3. Lời Khuyên Pháp Lý Từ Luật Sư

Khi xảy ra các va chạm, tranh chấp dẫn đến vi phạm pháp luật hình sự, các bên liên quan cần lưu ý:

1. Đối với bên vi phạm/bị cáo: Chủ động thăm hỏi, khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại cho bị hại. Việc bị hại có đơn xin bãi nại luôn là căn cứ pháp lý quan trọng để hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ án hoặc đình chỉ vụ án (nếu thuộc trường hợp luật định).

2. Đối với bị hại: Cần hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trước khi ký vào các văn bản rút đơn yêu cầu khởi tố, tránh trường hợp bị lừa gạt hoặc chịu áp lực không mong muốn.

3. Tham vấn luật sư chuyên môn: Pháp luật tố tụng hình sự có nhiều tình tiết phức tạp. Việc đồng hành cùng luật sư ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

CÔNG TY LUẬT DRAGON – LUÔN ĐỒNG HÀNH CÙNG QUÝ KHÁCH!

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, uy tín và chuyên nghiệp trong lĩnh vực Bào chữa & Tố tụng Hình sự, Công ty Luật Dragon cam kết mang đến giải pháp pháp lý toàn diện, bảo vệ tốt nhất quyền lợi chính đáng cho khách hàng.

• Trụ sở chính: Phòng 08 tầng 09 tòa nhà VINACONEX DIAMOND TOWER, số 459C Bạch Mai, phường Bạch Mai, thành phố Hà Nội.

• Văn phòng tại Long Biên: Số 22 ngõ 29 Phố Trạm, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

• Chi nhánh Hải Phòng: Phòng 5.5 Tòa nhà Khánh Hội, lô 2/3c đường Lê Hồng Phong, phường Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.

• Tổng đài tư vấn: 1900.599.979

• Hotline: 0983.019.109 (Luật sư Nguyễn Minh Long – Giám đốc)

• Email: dragonlawfirm@gmail.com

• Website: www.luatsubaochua.vn hoặc www.congtyluatdragon.com