Luật sư sẽ làm gì khi nhận được bản kết luận điều tra

Khi nhận được Bản kết luận điều tra (BKLĐT) từ Cơ quan Cảnh sát điều tra, Luật sư (với tư cách là người bào chữa cho bị can hoặc bảo vệ quyền lợi cho bị hại) sẽ thực hiện một chuỗi các công việc chuyên môn quan trọng để chuẩn bị cho giai đoạn truy tố và xét xử.

Dưới đây là các bước chính mà một Luật sư thường thực hiện:

1. Nghiên cứu kỹ nội dung Bản kết luận điều tra

Đây là bước đầu tiên để Luật sư nắm bắt “bức tranh” toàn cảnh của vụ án theo góc nhìn của cơ quan điều tra. Luật sư sẽ tập trung vào:

• Tội danh và khung hình phạt: Xem xét việc áp dụng các điều khoản Bộ luật Hình sự có chính xác với hành vi khách quan không.

• Hành vi phạm tội: Phân tích các tình tiết về thời gian, địa điểm, phương thức, thủ đoạn thực hiện tội phạm mà cơ quan điều tra đã kết luận.

• Hệ thống chứng cứ: Xác định các chứng cứ buộc tội (lời khai, vật chứng, kết luận giám định…) và các chứng cứ gỡ tội (nếu có) được nêu trong bản kết luận.

2. Thực hiện quyền sao chép hồ sơ vụ án

Sau khi có BKLĐT, hồ sơ vụ án sẽ được chuyển sang Viện kiểm sát. Luật sư sẽ liên hệ với Kiểm sát viên thụ lý để:

• Đọc, ghi chép và sao chụp toàn bộ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án (biên bản lấy lời khai, biên bản hỏi cung, các kết luận giám định, biên bản thực nghiệm hiện trường…).

• Việc đối chiếu giữa BKLĐT với các chứng cứ thực tế trong hồ sơ là cực kỳ quan trọng để tìm ra các mâu thuẫn hoặc thiếu sót.

3. Gặp gỡ và làm việc với bị can

Luật sư sẽ vào trại tạm giam (hoặc gặp tại nơi cư trú nếu bị can được tại ngoại) để:

• Thông báo nội dung BKLĐT cho bị can biết.

• Xác nhận lại tính xác thực của các tình tiết trong bản kết luận. Bị can có bị ép cung, nhục hình hay khai sai sự thật hay không?

• Thống nhất phương án bào chữa (kêu oan, giảm nhẹ hình phạt hay chuyển đổi tội danh).

4. Phát hiện các vi phạm tố tụng và thiếu sót về nội dung

Luật sư sẽ rà soát xem quá trình điều tra có vi phạm quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự không, ví dụ:

• Thiếu sự tham gia của người bào chữa trong những trường hợp bắt buộc.

• Các biên bản ghi lời khai không đúng quy định.

• Chưa làm rõ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ hoặc các tình tiết quan trọng khác của vụ án.

5. Soạn thảo các văn bản kiến nghị, đề xuất

Dựa trên việc nghiên cứu hồ sơ, Luật sư có thể gửi văn bản đến Viện kiểm sát để:

• Kiến nghị điều tra bổ sung: Nếu thấy còn nhiều tình tiết chưa được làm rõ hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm/người phạm tội.

• Đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn: Ví dụ từ tạm giam sang cho bảo lĩnh hoặc cấm đi khỏi nơi cư trú nếu có đủ điều kiện.

• Gửi Bản kiến nghị về tội danh: Đề nghị xem xét lại việc truy tố nếu thấy tội danh trong BKLĐT không phù hợp với bản chất vụ án.

6. Chuẩn bị Luận cứ bào chữa

Giai đoạn này là lúc Luật sư bắt đầu xây dựng khung đề cương cho bản Luận cứ bào chữa để chuẩn bị cho phiên tòa sơ thẩm, nhằm bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng của mình.

Tóm lại, Bản kết luận điều tra là “điểm mốc” để Luật sư chuyển từ giai đoạn quan sát, phối hợp điều tra sang giai đoạn chủ động phản biện để bảo vệ thân chủ trước khi Viện kiểm sát ban hành Cáo trạng.